Thực chất, người dân Mỹ không trực tiếp bầu ra tổng thống mà cử tri đoàn gồm các đại cử tri của tất cả các bang sẽ bỏ phiếu để bầu. Ứng cử viên nào giành được quá bán con số phiếu đồng cảm từ cử tri đoàn sẽ chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng.

Muốn chiến thắng phải giành ít nhất 270 phiếu đại cử tri

Mỗi bang được trao một số lượng phiếu đại cử tri nhất quyết, tuỳ thuộc vào quy mô số dân của tiểu bang đó. Chẳng hạn, bang California đông nhất có 55 phiếu đại cử tri, Texas có 34 phiếu, Florida có 27 phiếu…

Muốn trở thành tổng thống, ứng cử viên phải giành ít nhất 270 phiếu đại cử tri, trên con số 538 phiếu.

Quy trình lựa chọn đại cử tri gồm 2 vòng. Trước tiên, các đảng ở mỗi bang sẽ lựa chọn ra list các hạt giống tiềm năng. Đây là các quan chức dân cử của bang, lãnh đạo đảng tại bang đó, hoặc người có mối mối quan hệ chính trị hoặc cá nhân với hạt giống tổng thống của đảng bản thân.

Mỗi bang được trao lượng phiếu đại cử tri nhất quyết, tuỳ thuộc vào quy mô số dân. Muốn trở thành tổng thống, hạt giống phải giành ít nhất 270 phiếu đại cử tri, trên con số 538.

Như vậy, kết quả sau cùng bỏ phiếu ngày 8/11 đóng vai trò định đoạt, có giá trị phản ảnh đảng nào đang chiếm ưu thế và ứng cử viên nào có được đa dạng giá trị chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Cuộc bỏ phiếu của đại cử tri phải thường chỉ mang tính bề ngoài bởi họ phải thường bầu cho các người đã cam kết từ trước và rất ít khi “lật lọng”.

Sau khi list cử tri đoàn được công khai, đại cử tri sẽ hội tụ vào ngày 17/12 tại bang để bỏ phiếu bầu tổng thống và phó tổng thống. Đến tháng 1 năm sau, Quốc hội Mỹ sẽ họp kiểm phiếu định vị người chiến thắng.

Được ăn cả ngã về không

Hầu hết các bang (trừ hai bang Maine và Nebraska) bỏ phiếu theo thể thức “được ăn cả ngã về không”. Người giành phần lớn phiếu bình dân của một bang ắt hẳn giành 100% phiếu đại cử tri của bang.

Vấn đề không phải là liệu ai giành được đa dạng phiếu bình dân nhất trên cả nước, mà là ai chiến thắng ở tiểu bang nào. Do vậy, đại cử tri đóng vai trò cần chú trọng trong cuộc đua vào Nhà Trắng.

Số lượng đại cư tri ở mỗi bang. Đồ họa: Slideshare
Số lượng đại cư tri ở mỗi bang. Đồ họa: Slideshare

Theo cây bút chính trị Elizabeth Drew, các người follow cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cần hiểu rằng các cuộc dò xét bình luận của công chúng cả nước sẽ không cung cấp bức hình chính xác về diễn ra cuộc bầu cử.

Kết quả sau cùng ở mỗi mùa bầu cử tổng thống đều chịu ảnh hưởng lớn vào số phiếu đại cử tri ở các bang chiến trường và các bang đông dân. Các bang chiến trường của mùa bầu cử năm nay gồm 11 bang: Florida, Ohio, Pennsylvania, Wisconsin, New Hampshire, Minnesota, Iowa, Michigan, Nevada, Colorado và Bắc Carolina.

Nhiều phiếu bình dân vẫn chẳng thể bước vào Nhà trắng

Qua đa dạng năm, hệ thống cử tri đoàn bộc lộ đa dạng khiếm khuyết, người đắc cử tổng thống có giá trị là người được ít phiếu bình dân hơn so với địch.

Trên hiện thực, nước Mỹ đã tận mắt 4 ứng cử viên giành được phần lớn phiếu bình dân tuy nhiên chẳng thể “bước vào” Nhà Trắng. Gần đây nhất, trong cuộc bầu cử năm 2000, ông Albert Arnold Gore đã giành được phần lớn phiếu bình dân tuy nhiên phải ngậm đắng nhường chiếc ghế tổng thống cho ông George W. Bush.

Cuộc họp chung giữa Thượng viện và Hạ viện Mỹ tháng 1/2013 thực hiện kiểm phiếu đại cử tri cho cuộc bầu cử năm 2012. Ảnh: Getty
Cuộc họp chung giữa Thượng viện và Hạ viện Mỹ tháng 1/2013 thực hiện kiểm phiếu đại cử tri cho cuộc bầu cử năm 2012. Ảnh: Getty

Bên cạnh đó, kết quả sau cùng phải thường nghiêng về hạt giống đã được dự tính trước. Do vậy, điều này không kích thích việc cử tri đi bỏ phiếu, không khích lệ các ứng cử viên đến vận động tại các bang mà họ nắm chắc phần thắng trong tay.

Một số bang có cổ điển bỏ phiếu cho một đảng, như Texas, Ohio đồng cảm phe Cộng hoà còn New York, California phải thường nghiêng về đảng Dân chủ. Vì các tiểu bang đông dân trên có xu hướng đồng cảm đảng Dân chủ cho nên đảng này có lợi thế sẵn trong cử tri đoàn.

Theo các cuộc khảo sát, đa dạng thời điểm bà Clitnon dẫn trước đến 9 điểm với tỷ trọng 52% so với 43% của ông Trump. Tuy nhiên, cũng có thời điểm ông Trump dẫn trước với tỷ trọng 46%, còn bà Clinton có 45%. Đây chỉ là “điểm sáng” le lói trong chiến dịch tranh cử của ông Trump. Kết quả sau cùng của cuộc bầu cử còn phải chờ vào số phiếu của các đại cử tri, đặc điểm khác biệt tại các bang tranh chấp và bang đông dân.

“Trò chơi vương quyền” ba hoa áo tình bạn giữa Donald Trump và Hillary Clinton

Theo Trà My

Zing